Στο παρακάτω θέμα θα δούμε τις προδιαγραφές για την κατασκευή ενός θαλάμου με ελεγχόμενες συνθήκες για χρήση ως:

1. νοσοκομείο για τα πτηνά συντροφιάς φιλοξενώντας ένα μικρό κλουβί σε ελεγχόμενες συνθήκεςεκκολαπτική μηχανή (κλωσσομηχανή) για

2. επώαση αυγών πτηνών συντροφιάς ή/και οικόσιτων

3. χώρος φιλοξενίας για την ανάπτυξη νεοσσών.



Εικόνα 1: Φωτογραφία προτύπου


ΕΙΣΑΓΩΓΗ


Νοσοκομείο πτηνών. Είναι αρκετές οι περιπτώσεις όπου ένα άρρωστο, τραυματισμένο, ταλαιπωρημένο πουλί πρέπει να τοποθετηθεί σε ελεγχόμενο και θερμαινόμενο χώρο, μακριά από τα υπόλοιπα πουλιά μας, όπου θα υπάρχει η δυνατότητα άμεσης παρακολούθησης, πρόσβασης και παροχής ιδιαίτερης φροντίδας. Έχουμε διαπιστώσει ότι τα παραπάνω πτηνά όταν τοποθετηθούν σε εσωτερικό χώρο με θερμοκρασία γύρω στους 30οC παρουσιάζονται πιο ζωηρά και με μεγαλύτερη όρεξη να τραφούν, επομένως να επανέλθουν στη φυσιολογική τους κατάσταση, σε συνδυασμό βέβαια με πλούσια διατροφικής αξίας τροφή και ανάλογα με την περίπτωση χορήγηση βιταμινών, ηλεκτρολυτών, φαρμακευτικής αγωγής κλπ. Ο νοσοκομειακός θάλαμος ή νοσοκομείο πουλιών μας παρέχει τη δυνατότητα απομόνωσης σε προστατευόμενο και ελεγχόμενο χώρο για εύκολη παρατήρηση της εξέλιξης της υγείας του και επέμβασης από την πλευρά μας όποτε κρίνεται αναγκαίο.

Εκκολαπτική μηχανή. Η εκκολαπτική μηχανή είναι στην πραγματικότητα μία ελεγχόμενη θερμοκοιτίδα. Αποτελείται από ένα περίβλημα που περικλείει έναν εσωτερικό χώρο ελεγχόμενης θερμοκρασίας, υγρασίας και εξαερισμού. Εντός αυτού του χώρου τα αυγά επωάζονται διατηρούμενα σε περιβάλλον σωστής θερμοκρασίας και υγρασίας και τελικώς εκκολάπτονται σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Οι εκτροφείς πτηνών συντροφιάς δεν χρησιμοποιούν εκκολαπτικές μηχανές, μιας και το ζευγάρι και κυρίως το θηλυκό αναλαμβάνει να επιτελέσει με φυσικό τρόπο την εκκόλαψη των αυγών. Σε περιπτώσεις που το ζευγάρι αδυνατεί να φέρει σε πέρας αυτή τη διαδικασία, όπως π.χ. αδιαφορία για κλώσημα αυγών ή αρρώστια/θάνατος θηλυκού είτε εμείς για δικούς μας λόγους επιθυμούμε να επέμβουμε και να πάρουμε τα αυγά από το συγκεκριμένο ζευγάρι, συνηθίζεται η μεταφορά αυτών σε άλλο ζευγάρι πουλιών ή σε παραμάνα. Αυτές οι δύο περιπτώσεις προϋποθέτουν ότι κάποιος διαθέτει επιπλέον ζευγάρια/παραμάνες και τα συγκεκριμένα πουλιά είναι σε παρόμοια αναπαραγωγική φάση με τους φυσικούς γονείς όταν απαιτηθεί ώστε να ανταποκριθούν στην εκκόλαψη αυγών και ανατροφή των νεοσσών.

Με τη χρήση της εκκολαπτικής μηχανής για τα πτηνά συντροφιάς μπορούν όχι μόνο να διατηρηθούν τα αυγά αλλά και να συνεχιστεί η εκκόλαψη τους έως ότου βρούμε πιο δόκιμη λύση, όπως να αναμένουμε άλλο ζευγάρι/παραμάνα να κάνει δικά του αυγά και να τα αντικαταστήσουμε. Φυσικά, μπορούμε να τα αφήσουμε μέχρι την εκκόλαψη των νεοσσών, αλλά αυτό συνεπάγεται στην συνέχεια την αποκλειστική τους φροντίδα από εμάς, πχ τάισμα στο χέρι με σύριγγα.

Σημείωση 1: τα αυγά πρέπει να περιστρέφονται σε τακτά χρονικά διαστήματα για να αποτραπεί η πιθανότητα συγκόλλησης των αναπτυσσόμενων εμβρύων στο εσωτερικό του κελύφους. Στις αυτόματες εκκολαπτικές μηχανές περιλαμβάνεται εξοπλισμός περιστροφής των αυγών, ενώ στη δική μας εκδοχή η περιστροφή πρέπει να γίνεται με το χέρι μια – δυο φορές την ημέρα.

Σημείωση 2: ο θάλαμος μας μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για εκκόλαψη αυγών άλλων πουλιών, πχ ορτυκιών, κότας κλπ με μοναδικό περιορισμό τον αριθμό που μπορεί να φιλοξενήσει ανάλογα με το μέγεθος του θαλάμου μας και το μέγεθος των αυγών που θα χρησιμοποιήσουμε.



Χώρος φιλοξενίας νεοσσών
. Οι νεοσσοί τις πρώτες ημέρες τους έχουν ανάγκη να διατηρούνται ζεστοί και προφυλαγμένοι και για το λόγο αυτό το θηλυκό κάθεται στη φωλιά ακόμη και μετά την εκκόλαψη των αυγών, συνήθως 7 με 10 ημέρες ανάλογα με το είδος τους.

Στην περίπτωση που έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει το θάλαμο μας ως εκκολαπτική μηχανή ή τοποθετήσουμε αργότερα για κάποιο λόγο νεοσσούς, είμαστε σε θέση να παρέχουμε αυτή τη «μητρική» φροντίδα έως ότου βγάλουν τα πρώτα τους φτερά και να είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν στις συνθήκες περιβάλλοντος που θα φιλοξενηθούν μετέπειτα. Αυτή η φροντίδα από την πλευρά μας είναι αντιστρόφως ανάλογη με την ηλικία τους και μπορεί να πραγματοποιηθεί με σταδιακή μείωση της θερμοκρασίας ή/και διατηρώντας ανοιχτή την πόρτα του θαλάμου μας.


ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΘΑΛΑΜΟΥ

Τα μέρη του θαλάμου μας είναι:


  • Το περίβλημα ή σκελετός όπου περικλείει τον εσωτερικό θάλαμο. Το περίβλημα θα πρέπει να έχει καλές θερμικές ιδιότητες ώστε να εξασφαλίζεται καλή θερμική μόνωση μεταξύ του εσωτερικού θαλάμου και του εξωτερικού περιβάλλοντος.



  • Ο ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την αύξηση, μέτρηση και διατήρηση της θερμοκρασίας στα επιθυμητά επίπεδα, τον εξαναγκασμένο αερισμό μέσω ανεμιστήρων, τον φωτισμό του θαλάμου, καθώς και τη μέτρηση του ποσοστού σχετικής υγρασίας.



  • Η λεκάνη νερού για την εξάτμιση υδρατμών ώστε να πετυχαίνουμε τη διατήρηση της υγρασίας του χώρου σε επιθυμητά επίπεδα. Η λεκάνη δεν είναι απαραίτητη στην χρήση του θαλάμου μας ως νοσοκομείο.



Περίβλημα. Το πρώτο βήμα της κατασκευής είναι ο υπολογισμός των επιθυμητών εσωτερικών διαστάσεων και η κατασκευή του περιβλήματος. Στη δική μας περίπτωση οι κρίσιμες εσωτερικές διαστάσεις καθορίζονται από την ικανότητα να φιλοξενεί ένα κλουβί μικρό ή μεσαίο κλουβί.

Ο θάλαμος που θα κατασκευαστεί θα πρέπει να έχει καλές θερμικές ιδιότητες μόνωσης για να διατηρεί σταθερή θερμοκρασία σε όλα τα μέρη του με όσο το δυνατόν μικρότερες απώλειες. Το ξύλο αποτελεί καλή επιλογή σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο θα πρέπει να ληφθούν κάποια μέτρα για να αποφευχθεί ο εμποτισμός του ξύλου με υγρασία ή ακαθαρσίες, πχ χρησιμοποίηση κόντρα πλακέ θαλάσσης με καλή αντοχή στην υγρασία και βάψιμο με βερνίκι εμποτισμού. Η κάλυψη με αδιάβροχη βαφή είναι απαραίτητη όχι μόνο για την προστασία από την υγρασία αλλά και για ευκολία καθαρισμού. Θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι μετά από κάθε χρήση απαιτείται καθαρισμός και αερισμός, δεδομένου ότι τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται γρήγορα σε αυξημένες θερμοκρασίες, όπως οι θερμοκρασίες επώασης. Το περίβλημα μπορεί επίσης να είναι από πλεξιγκλάς, χοντρό φενιζόλ ή οποιαδήποτε άλλο υλικό με ικανοποιητικές θερμικές ιδιότητες.

Η πόρτα του θαλάμου μας θα πρέπει να είναι κατασκευασμένη από διαφανές υλικό ώστε να παρέχεται αρκετός φυσικός φωτισμός και να υπάρχει η δυνατότητα εύκολης παρατήρησης ιδιαίτερα όταν φιλοξενείται κάποιο άρρωστο πτηνό μας. Να τονίσουμε ότι το υλικό της πόρτας θα πρέπει να εξασφαλίζει όπως και ο σκελετός καλή θερμική μόνωση.

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε να κάνουμε στο περίβλημα μικρές οπές για την ανανέωση του αέρα εντός του θαλάμου χωρίς να έχουμε μεγάλες απώλειες και αποσταθεροποίηση των επιθυμητών συνθηκών. Οι οπές αυτές ιδανικά μπορεί να είναι ρυθμιζόμενες και να τροποποιούμε εύκολα το άνοιγμά τους ανάλογα με τη χρήση.

Σημείωση 3: για την κατασκευή του θαλάμου μας οι υπολογισμοί γίνονται με βάση τον εσωτερικό ωφέλιμο χώρο που επιθυμούμε και στη συνέχεια υπολογίζεται ανάλογα με το πάχος του υλικού περιβλήματος οι εξωτερικές διαστάσεις.


Ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός. Όλες οι συνδέσεις βρίσκονται στο πάνω μέρος του θαλάμου μας και όσο το δυνατόν προστατευμένες από την υψηλή θερμοκρασία και υγρασία που επικρατεί εντός του. Επιθυμητό είναι να βρίσκονται σε ξεχωριστό μέρος του θαλάμου μας με χρήση διαχωριστικού. Ο εξοπλισμός διακρίνεται σε:

- Σύστημα θέρμανσης, μέτρησης και ελέγχου θερμοκρασίας. Η θερμοκρασία εντός του θαλάμου ελέγχεται με ψηφιακό θερμόμετρο και ο έλεγχος της πραγματοποιείται με ηλεκτρονικό θερμοστάτη. Το κύριο στοιχείο θέρμανσης του θαλάμου μπορεί να είναι κεραμική λάμπα ή αντίσταση σιλικόνης, με τροφοδοσία 220V από το οικιακό μας δίκτυο. Η ισχύ της πηγής που θα επιλέξουμε εξαρτάται κυρίως από τον εσωτερικό όγκο του θαλάμου μας, καθώς και τις απώλειες λόγω των επιλεγμένων υλικών του περιβλήματος και τον αερισμό του θαλάμου μέσω τον οπών. Οι απώλειες κατά το άνοιγμα της πόρτας δεν μπορούν να υπολογιστούν σε αυτό το σημείο, αλλά είναι σημαντικό να είναι καλής ποιότητας ο θερμοστάτης μας για να επιτυγχάνεται με μικρές θερμοκρασιακές διακυμάνσεις και σε σύντομο χρονικό διάστημα το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Σημείωση 4: θερμοκρασία νοσοκομειακού θαλάμου γύρω στους 28 - 30οC, θερμοκρασία εκκόλαψης αυστηρά 37,4 – 37,7οC και θερμοκρασία διατήρησης νεοσσών 37ο C τις πρώτες ημέρες και στη συνέχεια μείωση της σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος ανάλογα με την ηλικία τους .

Σημείωση 5: κάθε άνοιγμα της πόρτας μεταβάλει τις ελεγχόμενες συνθήκες μας και απαιτείται χρόνος για την αποκατάσταση τους. Ο χρόνος αυτός είναι κρίσιμος όταν χρησιμοποιείται ο θάλαμος μας ως εκκολαπτική μηχανή και μικρής σημασίας στις άλλες δύο περιπτώσεις.

- Φωτισμός. Από τη στιγμή που χρησιμοποιούμε διαφανή πόρτα έχουμε φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας, ωστόσο εξοπλίζουμε το θάλαμο μας με λαμπτήρα ή ταινία led λευκού φωτισμού για όταν απαιτηθεί. Επιλέγουμε να είναι μικρής σχετικής έντασης, ώστε να μην είναι ενοχλητικό το παρεχόμενο φως για τα πουλιά που θα φιλοξενεί.

- Αερισμός. Στο θάλαμο μας χρησιμοποιούμε τόσο φυσικό αερισμό όσο και εξαναγκασμένη ροή αέρα. Ο φυσικός γίνεται μέσω τον οπών που περιγράψαμε παραπάνω για την ανανέωση του αέρα εντός με φρέσκο από το περιβάλλον, ενώ με τη χρήση ανεμιστήρων καταφέρνουμε να έχουμε τις ίδιες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας σε όλο τον όγκο του θαλάμου με εξαναγκασμένη ροή.

Ο φυσικός αερισμός είναι απαραίτητος για όλες τις χρήσεις χωρίς να απαιτείται ειδικός εξοπλισμός, ενώ για τον αερισμό του θαλάμου μας κατά την διάρκεια της επώασης – απαιτείται 24 ώρες το 24ώρο – η χρήση ανεμιστήρων. Οι ανεμιστήρες τοποθετούνται παράλληλα στην οροφή, σε απόσταση περίπου 4-6 cm από την εσωτερική επιφάνεια του περιβλήματος με κατεύθυνση ροής προς τα κάτω, δηλαδή ο αέρας να ρέει από την οροφή προς το δάπεδο, διότι ο θερμός αέρας ως ελαφρύτερος τείνει να συσσωρεύεται στην οροφή και αυτό δημιουργεί μία ανεπιθύμητη θερμοβαθμίδα (διαφορά θερμοκρασίας εντός του θαλάμου) με λανθασμένες μετρήσεις θερμοκρασίας αλλά και αυξημένες απώλειες θερμότητας από την οροφή. Οι χρησιμοποιούμενοι ανεμιστήρες πρέπει να είναι σχετικά μικρής ισχύος για να μην παράγουν υπερβολικά ισχυρό ρεύμα αέρα που μπορεί να δημιουργήσει εξάτμιση της υγρασίας των αυγών και για να μη θερμαίνουν το θάλαμο λόγω απωλειών θερμότητας, διότι η θέρμανση θα πρέπει να είναι ελεγχόμενη και να παρέχεται μόνο από το θερμαντικό στοιχείο.

- Μέτρηση και ρύθμιση ποσοστού σχετικής υγρασίας. Η μέτρηση του ποσοστού σχετικής υγρασίας γίνεται από ψηφιακό υγρασιόμετρο και απεικονίζεται στην οθόνη του οργάνου, ενώ η ρύθμιση της γίνεται έμμεσα και περιγράφεται στη συνέχεια.


Εικόνα 2: Απλοποιημένο ηλεκτρολογικό σχέδιο θαλάμου 3 σε 1



Λεκάνη νερού. Το επίπεδο υγρασίας ελέγχεται έμμεσα – δηλαδή όχι απευθείας ρύθμιση της – μέσω της θερμοκρασίας και της ροής αέρα, αλλά κυρίως μέσω της διαθέσιμης ελεύθερης επιφάνειας προς εξάτμιση του νερού που τοποθετούμε σε ανεξάρτητο ανοιχτό δοχείο (λεκάνη) στο εσωτερικό του θαλάμου. Η λεκάνη τοποθετείται μόνο στις περιπτώσεις που επιθυμούμε αύξηση της υγρασίας, και συγκεκριμένα όταν χρησιμοποιείται ο θάλαμος για εκκόλαψη αυγών και διατήρησης νεοσσών.

Δεδομένου ότι το ποσοστό σχετικής υγρασίας κατά την εκκόλαψη πρέπει να είναι γύρω στο 60% και τις τελευταίες ημέρες πριν την εκκόλαψη στο 85 - 90% οφείλουμε να πειραματιστούμε πριν από τη χρήση του θαλάμου μας για εκκόλαψη με τις διαστάσεις της λεκάνης και τη χρήση ή όχι σφουγγαριού εντός της λεκάνης. Με τη χρήση σφουγγαριού μέσα στη λεκάνη και με την επιφάνεια του ελαφρώς πάνω από την επιφάνεια του νερού αυξάνεται αρκετά το επίπεδο υγρασίας στο εσωτερικό του θαλάμου διότι με αυτό τον τρόπο αυξάνεται η ενεργή επιφάνεια εξάτμισης μέσα από τους πόρους του.

Η χρήση λεκάνης νερού καταλαμβάνει σημαντικό διαθέσιμο χώρο στο θάλαμο μας, αλλά επειδή χρησιμοποιείται χωρίς την παρουσία κλουβιού, δηλαδή μόνο με φωλιά που περιέχει αυγά ή νεοσσούς (χρήση ως κλωσσομηχανή ή φιλοξενίας νεοσσών) δεν έχουμε υπολογίσει τις διαστάσεις της για την κατασκευή του περιβλήματος.

Στην περίπτωση που θέλουμε να κατασκευάσουμε αποκλειστικά μια εκκολαπτική μηχανή για επώαση αυγών πουλερικών θα πρέπει να λάβουμε υπόψη στον αρχικό σχεδιασμό του περιβλήματος τόσο το διαθέσιμο χώρο για τα αυγά όσο και για τη λεκάνη νερού. Η λεκάνη νερού μπορεί να τοποθετηθεί και σε ειδικά διαμορφωμένο μέρος εντός του θαλάμου, πχ σε ράφι ώστε να έχουμε περισσότερο διαθέσιμο χώρο για τα αυγά που θα τοποθετηθούν, ωστόσο δεν θα πρέπει να δημιουργούνται «τυφλά» σημεία εντός του θαλάμου όπου δεν είναι δυνατή η ανανέωση του αέρα και η δημιουργία ανεπιθύμητων θερμοβαθμίδων. Σε αυτή την περίπτωση οι υπόλοιπες συνδέσεις, υλικά κλπ παραμένουν τα ίδια όπως έχουν περιγραφεί παραπάνω, με ίσως μόνη διαφοροποίηση το υλικό κατασκευής της πόρτας του θαλάμου, λόγω μικρότερων ή και μηδενικών απαιτήσεων σε φυσικό φωτισμό.

Σημείωση 6: θα πρέπει να ελέγχουμε τακτικά τη στάθμη του νερού και να συμπληρώνουμε όταν κρίνουμε ότι είναι αναγκαίο.



ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΘΑΛΑΜΟΥ ΩΣ ΕΚΚΟΛΑΠΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ


  • Πριν την τοποθέτηση των αυγών σταθεροποιήστε τις απαιτούμενες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, τοποθετώντας και γεμίζοντας τη λεκάνη με χλιαρό νερό και τοποθετώντας το σφουγγάρι
  • Η σχετική υγρασία θα πρέπει να είναι περίπου 60 - 65% σε όλη τη διάρκεια της επώασης, εκτός από τις τελευταίες 2 - 3 ημέρες όπου θα πρέπει να αυξηθεί στο 90%
  • Τοποθετήστε τα αυγά προσεκτικά
  • Γυρίστε τα αυγά 1-2 φορές την ημέρα
  • Διατηρήστε τη θερμοκρασία εκκόλαψης αυστηρά στο εύρος 37,4 – 37,7οC. Δεν ανοίγουμε χωρίς λόγο την πόρτα του θαλάμου γιατί μεταβάλλονται οι επιθυμητές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας
  • Τις 2-3 τελευταίες μέρες τα αυγά δεν χρειάζονται γύρισμα
  • Μετά την εκκόλαψη, αναλαμβάνουμε το τάισμα των νεοσσών. Στην περίπτωση που έχουν εκκολαφθεί κλωσσόπουλα τα τοποθετούμε σε διαφορετικό ειδικά διαμορφωμένο χώρο που διαθέτει τροφή, νερό και θέρμανση.



Σημείωση 7: η θέρμανση των κλωσσοπούλων είναι σημαντική τις πρώτες ημέρες ζωής τους. Για το λόγο αυτό εάν δεν διαθέτουμε άλλο ειδικά διαμορφωμένο χώρο θα μπορούσαν να φιλοξενηθούν εντός του θαλάμου μας, έχοντας πρώτα προσαρμόσει κατάλληλα στο χώρο μας σχάρα με απορροφητικό υλικό για τη συλλογή ακαθαρσιών και φυσικά τροφή και νερό.


Η πρώτη προσπάθεια για κατασκευή ενός θαλάμου που να ικανοποιεί τις παραπάνω προδιαγραφές, καθώς και τα σχόλια/παρατηρήσεις βρίσκονται εδώ.